Đây là vườn ươm cây của trái đất Rừng nhiệt đới
Rừng mưa nhiệt đới
Những khu rừng như thế chỉ chiếm 3% diện tích trái đất
nhưng lại là nơi cư trú của hơn nửa số loài trên thế giới
nhưng bằng cách nào mà những loại cây và thú vật khác nhau
có thể chung sống sát nhau như thế
Ở tầng thấp và ẩm ướt Khu rừng trông như không có sự sống
dấu hiệu sự sống chỉ được nhận biết qua âm thanh
Chú Chim seo cờ (bird of pasadise) xanh đực này đang làm điệu tìm bạn.
Giống như 1 buổi biểu diễn.
nhưng ở đây nó không phải là chú chim seo cờ duy nhất hăng hái tạo ấn tượng.
Ở đảo New Guinea có gần 40 loài khác nhau
có vẻ ngoài thật kì lạ so với những loài khác.
Chim seo cờ đen Úc (Riflebird)
Như nhiều loài khác, chim seo cờ tránh việc tấn công nhau.
bằng cách sinh sống ở những nơi khác nhau trong rừng.
Chim seo cờ 6 lông (Six plumed bird) khoe khoang ở vùng trống đặc biệt
Chú chim sặc sỡ này thích những nhánh râm thấp.
Con cái thì mặc đồ khiêm tốn hơn.
Mặc dù con đực có 1 giọng hót hay
Nhưng cần phải nhiều hơn thế như chớp chớp mắt, nếu nó muốn gây ấn tượng với nàng.
Tất cả tùy thuộc vào khả năng biểu diễn của nó
Con cái dù trông xám xịt nhưng lại rất kén chọn.
đã đến lúc kết thúc cuộc "kiểm duyệt"
"bên phải đẹp đấy để xem bên trái coi"
thật ấn tượng nhưng nó có đủ lộng lẫy ko ?
Oh, sự bỏ đi của cô ta nói lên tất cả
Sự kén chọn của con cái được quy định bởi sự tiến hóa
của những vẻ ngoài ấn tượng này
Con đực càng ngông cuồng thì càng được chú ý nhiều hơn.
New Guinea nằm trên vùng vành đai nhiệt đới ẩm ôm lấy trái đất tại vùng xích đạo.
Với lượng mưa dồi dào và mặt trời chiếu sáng 12 tiếng/ngày
365 ngày trong năm, cây cối luôn mọc sum suê ở đây
Điều ngạc nhiên là chỉ có 2% ánh sáng mặt trời lọt được xuống tầng thấp này.
Các hạt giống đấu tranh để phát triển ở tầng này
nhưng không phải lúc nào cũng ảm đạm thế này
Sự ra đi của những cây lớn trông thật buồn
Nhưng điều đó phải xảy ra để khu rừng giữ được sự khỏe mạnh.
Ánh sáng chói lọt xuyên qua sẽ mang lại sự sống cho nơi đây
trung bình có khoảng 250 loài cây trên mỗi hecta rừng.
hơn gần gấp 10 lần ở Anh quốc
Việc khao khát ánh sáng giúp các hạt giống phát triển dưới ánh mặt trời
không hề lãng phí chút thời gian nào
Hạt giống rơi xuống cách đây vài ngày, nay đã vỡ ra lớn lên qua đống rác thối nát.
với nhiều "kẻ" cạnh tranh, khởi đầu tốt là vấn đề rất quan trọng.
nhưng mỗi cây đều có "mánh khóe" riêng.
để tạo nên cơ hội tốt nhất của lần hiếm có này
Hạt giống cây gỗ cứng nhanh chóng nảy mầm
nhưng giống con rùa trong ngụ ngôn, kế hoạch của nó và từ từ và chắc chắn
Nho và những cây leo khác dùng toàn bộ năng lượng lớn thẳng lên hơn là lan rộng ra
mặc dù nó sẽ cần phải lan rộng để được chắc chắn hơn
kế hoạch đó trông thật ngược đời nhưng đem lại hiệu quả cho những kẻ ngược đời đó
những cọng cây leo cuốn như thòng lọng, tìm kiếm điểm tựa cho thân mảnh khảnh của chúng
chúng đặt những cái vòng vào những cây gần đó
để nếu những cây đó đi chuyển, chúng sẽ được giãn ra và không bị gãy
nhưng có triển vọng nhất khu vực này, những kẻ đứng đầu
trong việc "khai hoang" như những cây Mã Rạng (macaranga)
Với khổ lá rộng giúp hấp thụ được nhiều ánh sáng tạo năng lượng cho chúng phát triển
Kết quả là chúng có thể lớn rộng tới 8 mét / năm.
Vươn lên trên hầu hết các đối thủ khác.
Trong cuộc chạy đua sinh tồn này, hằng trăm cây khởi động
Nhưng chỉ có 1 vài đến được đích, Sự phát triển của chúng bị giới hạn bởi sự thiếu ánh sáng.
trong chưa đầy 4 năm, sẽ không còn khoảng trống
nhưng cuộc đua chưa kết thúc
Kẻ thắng cuối cùng là những chú rùa, cây gỗ cứng chậm chạp và vững chắc.
Khi đời sống ngắn ngủi của những cây "khai hoang" kết thúc
cây gỗ cứng sẽ chiếm chỗ, với chiều cao tới 50 mét, như đây chẳng hạn
sẽ giữ chỗ dưới ánh mặt trời trong 200 năm
Tầng vòm là nơi cao nhất, còn gọi là phòng động cơ của rừng
Dưới tầng này, có thể tìm thấy cuộc sống của hầu hết mọi thú vật
Nhưng ngược với sự dồi dào của rau, gặt hái nó thường không dễ
Với việc không có mùa rõ ràng
mỗi cây ra hoa và kết trái tại những thời điểm khác nhau trong năm
khiến cho thực phẩm luôn dồi dào quanh năm
Khỉ, như những con này, phải tìm kiếm nguồn thực phẩm phong phú ở tầng vòm
nếu muốn sống sót
nhưng băng qua mọi rừng rậm nhiệt đới, chỉ có 1 loại cây
luôn cho trái quanh năm : cây sung
dù ở bất cứ đâu, sung luôn là thứ hấp dẫn với nhiều loại thú vật
Tại Amazon, loài xuất hiện đầu tiên là khỉ nhện.
Nhóm linh trưởng lớn này ăn sung rất nhiều
Nhưng chúng không được sở hữu lâu Những kẻ khác muốn chia sẻ
như loài khỉ tamarind vua nhỏ này (diminutive emperor tamarinds)
loài tamarind cũng thích sung, nhưng vì nhỏ bé nên chúng rất dễ hoảng sợ.
Khỉ sóc (Capuchin monkey) cũng nhỏ nhưng chúng lại có sức mạnh là số đông.
Giai đoạn chia sẻ thức ăn khá ngắn ngủi, nên chúng phải tranh thủ chộp lấy
Khỉ mũ (howler monkeys) là những kẻ hay bắt nạt trong rừng
Vả chúng muốn quả sung chín cho riêng mình
Sung là 1 trong vài loại cây ra trái quanh năm
nên khi những loại khác trở nên hiếm hoi, sung lại có sẵn ở chỗ này hay chỗ khác.
Thậm chí là những kẻ ăn lá, như khỉ rú (Siamang Gibbons), thì sung chín cũng hấp dẫn với chúng.
Và khỉ rú lại quá lớn khiến khỉ mũ không thể bắt nạt.
Sung rất phổ biến, có đến 44 loại chim và khỉ khác nhau.
hoạt động liên tục như 1 hệ thống luân phiên trên 1 cây duy nhất.
Vì trái cây rất có giá, nhiều loài khỉ tạo lãnh thổ
Và nếu như bạn sống trên cây cao nhất.
có lẽ ko có cách nào trả tiền cọc cho bạn để có được 1 khoản đất, hơn thế này
Tiếng hú của vượn mực (7) bắt đầu bởi 1 đôi
vượn đực và cái thủ lĩnh
những con còn lại cũng sớm tham gia, tao nên 1 hoạt động như nổi loạn
Tiếng hú cỏ thể vang xa cả dặm, với thông điệp rất rõ ràng
Chúng nói với đám vượn khác rằng Đây là đất của tụi tao. Tránh xa ra.
Trên cao, tiếng hú như át hẳn tiếng gió
Nhưng vì rừng rất phong phú
nên không thể biết có bao nhiêu loài cũng muốn kẻ khác lắng nghe mình
Có rất nhiều giai điệu khác nhau ở mỗi tầng rừng
dàn hợp sướng này phong phú nhất vào sáng sớm
âm thanh sẽ vang xa trong không khí lạnh hơn
Nhưng có một vài tiếng kêu có thể xuyên qua đám cây dày đặc như thế này
âm trầm đơn độc của một con "người rừng" (Orantugan) đực
Vào giữa trưa, còn rất ít tiếng động trong rừng
và không khí nóng hầm như bóp nghẹt lấy âm thanh
Về chiều, rừng lại được sôi nổi trở lại
Côn trùng hòa âm, căn cho tiếng kêu của mình vừa đủ so với những tiếng khác
Nhiều loài vật dựa vào những mốc chính xác
và cân chỉnh theo ám hiệu của loài ve sầu 6 giờ (Six o'clock cicada)
Đêm nổi bật lên toàn những âm thanh mới lạ
Tiếng lộn xộn của nhiều âm thanh chồng chất nhau khiến ta như điếc tai
đặc biệt tai ếch lại chỉ có thể nghe được những âm thanh cùng loại
những tiếng gọi tán tỉnh vang vọng từ mọi phía
Ếch thân lượn (Gliding leaf frog) đực nhảy từ ngọn cây
Để rơi chậm lại, chúng giang rộng màng chân như một chiếc dù
Những con ếch cây lớn (large tree frogs) này sống chủ yếu trên tầng vòm.
và chỉ xuống dưới khi cần sinh sản
một khi đã định cư, chúng bắt đầu "gọi" con cái
thời điểm để con cái bắt đầu di chuyển
Không thiếu những "kẻ gọi mời", nhưng con cái đã có sự lựa chọn.
Cô nàng tiến về âm thanh lớn nhất, vì âm thanh lớn thì từ ếch lớn
lớn đồng nghĩa với tốt,nhưng để gặp được, cô phải liều mình vượt qua hàng dài những con nhỏ hơn
cơ may kết bạn duy nhất của chúng là chặn đường lén lút
được rồi.
nhưng vì có rất nhiều con cái sẽ đến nên mọi việc chỉ kết thúc khi con lớn ngừng kêu
Bàn chân, rất cần để lượn, giờ được dùng vào việc khác.
hai thì được, ba thật bất tiện
nhưng dù thế nào, mọi ếch đực đều được trang bị những ngón chân thô
cho phép chúng thực hiện việc quan hệ với bạn tình
Đây là 1 trường hợp "đến trước được phục vụ trước"
Sống ở vùng ẩm ướt, ếch rừng ít cẩn đến vũng nước hay hồ
chúng thậm chí không cần đẻ trứng trong nước
Hiếm khi chúng được khô ráo hoàn toàn
và trên cao, chúng cũng ít bị đe dọa bởi dã thú
ngạc nhiên là không phải ngày nào cũng có mưa trong rừng này.
nhưng lượng mưa vẫn luôn nhiều nhất so với những nơi khác.
trung bình tới hơn hai mét/ năm
một cây có thể hút hàng trăm tấn nước mỗi năm
nhưng chúng vẫn không xài hết lượng nước ở đây
phần lớn trở lại dạng hơi nước tạo nên sương mù và mây
Amazon, khu rừng rậm lan rộng nhanh nhất,
phân nửa lượng nước mưa từ mây, được tạo bởi chính cây cối
Với mưa nhiều vậy, nên không lạ là những con sông lớn nhất thế giới
tập trung ở rừng rậm
trong rừng, độ ẩm cao
tạo nên điều kiện hoàn hảo cho một thế giới kì bí,nơi sự sống phát triển từ sự mục nát.
Amip giống kí sinh nhày, lan rộng trên bề mặt, được nuôi bởi vi khuẩn và thực vật mục nát.
Nấm cũng dùng những loại mục nát.
đây là thân mũ nấm, phần duy nhất được thấy
so với toàn bộ hệ thống tơ nấm phía dưới đất.
ở nhiệt độ rừng, việc phân hủy hàng đống lá mục tạo nên nhiều chất dinh dưỡng.
Tuy nhiên chuyện đó không xảy ra ở đây.
Dưỡng chất trong đất được hút ra bởi mưa
nhưng nấm lại gắn chặt với rễ cây bởi hệ thống tơ nấm.
và nhanh chóng sự dụng các chất phân hủy.
Chúng giúp tái tạo khoáng chất thiết yếu đưa thẳng vào cây.
tiến trình tái tạo này diễn ra nhanh hơn ở mọi nơi khác.
Người ta cho rằng có hàng triệu loại nấm khác nhau ở vùng nhiệt đới.
Và phần lớn trong chúng vẫn là dấu hỏi đối với khoa học.
Nhưng một điều chắc chắn là
"Không nấm, không rừng"
Rừng không hề hoang phí.
Nấm là thức ăn của ấu trùng bọ.
Kiếm 1 cây nấm không khó với chúng.
vì đã có người mẹ chu đáo dẫn đường.
thật khó tin khi có tới 80% côn trùng sống trong rừng
ít loài thành công hơn kiến. Có thể tới 8 triệu con trên 1 hecta.
Nhưng mọi chuyện với chúng không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Những con này đang thể hiện vài dấu hiệu lo lắng.
bào tử cùa nấm kí sinh còn gọi là co-dy-cep (cordycep)
xâm nhập vào thân và óc kiến.
gây nhiễm độc não và điều khiển kiến lên trên.
sau đó, mất phương hướng hoàn toàn, kiến phải ôm chặt thân cây bằng hàm dưới.
kiến thợ có thể phát hiện ra sự đau đớn đó
và nhanh chóng bò xa ra khỏi tổ.
trông có vẻ tiêu cực, nhưng đây chính là lý do.
Như chuyện khoa học viễn tưởng.
Phần thân của co-dy-cep mọc lên từ đầu kiến.
chúng cần 3 tuần để phất triển.
và khi đã lớn, bào tử chết người đó vỡ ra ở phần ngọn
như vậy mọi con kiến lân cận đều trong tình trạng đe dọa.
Nấm này rất độc hại. Nó có thể lây nhiễm cho toàn bộ tổ kiến.
Không chỉ có kiến là nạn nhân của chúng.
còn hàng ngàn loại nấm bào tử ký sinh khác
xâm hại với mỗi loài khác tương ứng
nhưng sự xâm hại đó mang lại hiệu quả tích cực cho rừng đa dạng hơn.
Vì chúng giúp ngăn sự phát triển quá mức của một nhóm snh vật.
loài nào càng tăng sinh nhiều, càng dễ có nguy cơ bị tấn công
bởi co-dy-cep.
Vì không có sự canh tranh nhiều, rừng là nhà của nhiều loài đặc biệt.
Con vật này, trên đảo Borneo, là một trong những con hiếm
đây là con colugo, hay cáo bay, mặc dù gọi thế không chính xác.
vì nó không bay thật sự, và cũng không phải là cáo.
không ai chắc nó thuộc họ nào
Colugo chỉ ăn lá non
và để kiếm đủ thức ăn, chúng phải lượn từ cây này sang cây khác.
Lá cây ít chất dinh dưỡng, nhưng lượn vòng quanh cũng không tốn nhiều năng lượng.
trong 1 đêm, colugo có thể lượn một quãng đường khoảng 2 dặm
nhưng việc đó khá đơn giản với một kẻ có kỹ năng lượn chuyên ngiệp này.
Bí quyết cạnh tranh hiệu quả ngày càng được chuyên biệt hóa
dẫn đến sự tiến hóa của một vài quan hệ rất mật thiết
giữa thực vật và thú vật.
Đây là cây nắp ấm (pitcher) cũng có ở Borneo.
thích hợp với đất nghèo dưỡng chất
Chúng lấy hầu hết dưỡng chất từ côn trùng bị nhử bởi tuyến nhị hoa
nằm ở phần dưới nắp.
một khi đã dính, vùng dạng sáp trên đó làm côn trùng rất khó thoát.
Hầu hết côn trùng bị trượt vào "mộ nước".
Ở phần đáy, cây có các tuyến tiết ra en-zym.
Giúp tiêu tủy các xác chết, dùng nuôi dưỡng cây
Nhưng không phải tất cả các vị khách đều bị cây đe dọa.
Nhện cua đỏ(red crab spider)sống thường xuyên trên đó giăng tơ để không bị trợt.
thay vì dựng mạng nhện,chúng dùng "mộ nước" để bẫy thức ăn.
Khi kiến bị rớt vào, nó chỉ việc chờ đến khi kiến chết
sau đó trèo xuống đi câu.
Kiến sống sẽ rất nguy hiểm khiến con nhện không thể giải quyết
Vậy nên cái bẫy nước này giúp nó có được con mồi lớn hơn.
Và nó cũng không hề cướp hết đồ ăn của cây nắp ấm.
Đồ thừa được tiêu hóa còn lại của chiến lợi phẩm sẽ kết thúc trong nước
cung cấp thức ăn tại chỗ cho cây.
thức ăn khác, như ấu trùng muỗi, trông có vẻ sẽ ko bị nhện bắt
nhưng nó lại có mẹo khác rất độc đáo.
Bằng cách lấy không khí trong những bọt bong bóng
con nhện có thể lặn thật sâu xuống đáy
một khi đã chộp được con mồi, nó lôi ngược lên trên vùng an toàn có giăng tơ của nó.
Cây nắp ấm 1 là điểm "mua sắm" của nhện, nhưng còn nhiều điều tương tự khác
trong rừng,chúng cạnh tranh vì mọi thứ thậm chí 1 một vũng nước nhỏ như thế
các "chuyên gia" như vậy tạo nên sự đa dạng khác thường cho rừng
nhưng việc tìm kiếm đủ thức ăn để sinh tồn luôn khó khăn
nên hầu hết sinh vật ở đây thường nhỏ
mặc dù có những ngoại lệ.
Rừng Congo ở Châu Phi
Khu vực hoang dã mênh mông ít được thăm dò nhất trong tất cả các rừng
Từ trên cao nhìn nó phát triển rất giống Amazon và vùng Đông Nam Á.
Nhưng ở dưới có nhiều cảnh tượng đáng kinh ngạc.
Dọc hết khu rừng không thể đếm được bao nhiêu dặm đường lớn
và được tạo bởi vài thứ khá lớn
Voi rừng lang thang quãng đường dài để kiếm thức ăn.
Nhưng để sống sót, nó phải kiếm ăn cả ban đêm
Những nơi trống trải thế này, luôn thu hút voi thừ khắp nơi đổ về.
Voi ở đây sống thành những nhóm nhỏ, khác voi ở vùng thảo nguyên
Đôi khi cả tháng nhóm này mới gặp nhóm khác lần đầu tiên.
những con đực trưởng thành vui mừng chào đón sau thời gian dài lang thang cô quạnh
Voi không phải là loài thú duy nhất bị hấp dẫn bởi đất trống.
Trâu rừng và lợn nước đỏ cũng thỉnh thoảng ghé đến
cả nai bongo cũng vậy, con này rất ít khi thấy ở nơi khác ngoài đất trống.
Tất cả đến đây để thu góp những yếu tố cần thiết cho chế đô ăn của chúng.
mà thường nằm sâu dưới bùn
Và vòi voi là công cụ tuyệt vời để lấy nó.
Để lấy thứ chúng kiếm
Voi trước tiên phải phải thổi bay những lớp bùn bao phủ
Sau hết là tận hưởng
Chúng ăn 1 thứ có dạng như đất sét
có kèm theo khoáng chất thiết yếu hiếm hoi trong chế độ ăn tự nhiên của chúng.
Có thể là bùn,nhưng không có thứ gì như thế để làm bổ máu
dạng đất sét đó có thể hấp thu các độc chất trong các lá cây mà chúng ăn trước đó
Còn nhiều lợi ích khác để đến đây.
Đất trống là nơi duy nhất trong rừng để voi
có thể tụ tập thành số đông
Khi trở lại rừng, chúng một lần nữa lại chia thành nhiều nhóm nhỏ.
Thú vật lớn khá hiếm trong rừng
Và nhóm thú vật lớn sống chung với nhau thậm chí còn hiếm hơn
Nhóm săn mồi này không chỉ ghê rợn mà còn đông nữa
trong quá trình tìm kiếm thức ăn tinh tinh (chimpanzees ) di chuyển rất dễ dàng
giữa tầng thấp và tầng vòm
chỉ một vài sinh vật trong rừng làm được thế
Sung là thức ăn thiết yếu của chúng
và một vài con trông như không thể lấy đủ thức ăn
có nhiều điều đặc biệt về việc giãn rộng rừng ở Uganda
Trái cây luôn dồi dào
nhiều thức ăn phục vụ cho nhiều tinh tinh
với khoảng 150 con tinh tinh khỏe mạnh,
tạo nên cộng đồng đông nhất Châu Phi.
Vì đông nên chúng cần lãnh thổ lớn ,nhiều cây sung
Và chúng sẵn sàng đấu tranh cho những thứ ấy
Tiếng hú loan báo một cuộc đột kích vào vùng đất được cai trị bởi những người hàng xóm
Khi rời khỏi vùng chính,đội tuần tra im lặng, đôi khi dừng lại lắng nghe
Chúng dò la và nghiên cứu dấu hiệu của kẻ thù tỉ mỉ
Lực lượng bây giờ đang ỏ sát bờ lãnh thổ của chúng
tất cả cần cảnh giác cao độ.
Và lắng nghe chờ đợi.
tiếng hú của nhóm tinh tinh dữ tợn làm căng thẳng dâng cao
thời điểm không thích hợp,chưa biết được lực lượng của đối phương
Cách đó không xa,nhóm hàng xóm đang mải mê ăn sung
Không hề biết mình sắp gặp nguy hiểm
Đội tuần tra đi xa hơn, với 1 cảm giác chắc chắn
Chúng vẫn phải giữ im lặng đến khi tiến sát đối phương
Tấn Công !!!!
Để đe dọa địch thủ,kẻ xâm lược la hét và gõ vào trụ cây
Vài con đực dồn 1 con gái vào góc
1 cuộc tấn công dã man, cô nàng may mắn thoát được
Số khác thì không
Đội xâm lược đã thắng Khung cảnh chết chóc lộ ra.
Một con khỉ nhỏ đã bi tóm và bị giết
Xác của nó được chia ra để ăn
Giết đối phương thể hiện ý thức tranh giành nguồn cung cấp thức ăn của chúng
Nhưng sự thật tại sao lại làm thịt xác chết hoàn toàn không thể hiểu nổi.
Có lẽ chỉ là cơ hội để chúng dùng thêm nhiều chất đạm
Làm việc theo nhóm mang lại nhiều thành công cho chúng
Nhưng sớm muộn chúng sẽ gặp phải giới hạn của sức mạnh này
Cuộc đấu tranh giành thực phẩm để đảm bảo không có bất kỳ loài nào thống trị trong rừng
Sự phong phú của rừng có được với 1 giá
Nó tạo nên một hệ sinh thái cân bằng động trên thế giới
là loài dễ dàng bị lật đổ và tiêu diệt bởi những con đồng loại khác,
Tinh tinh có họ hàng gần nhất
Với chúng ta.
tranduchuy Subteam www.updatesofts.com